مشاهده ی طبیعی :
مشاهده ی رفتار و ضبط و ثبت آن، در موقعیت طبیعی خود، مشاهده ی طبیعی نام دارد. دامنه ی مشاهده ی طبیعی از جامعه میمون ها در جنگل تا ضبط تلویزیونی رفتار تا رفتار والدین و فرزندان تا مشاهده ی نحوه نشستن دانش آموزان در کلاس درس را در بر می گیرد.
مشاهده ی طبیعی مانند مطالعات موردی و زمینه یابی است. یعنی رفتار را تبیین نمی کند بلکه توصیف می کند با این وجود مشاهده ی رفتار دقیق حیوان ها و آدمیان نخستین گام در بسیاری از پژوهشهای روان شناختی است. فیلم برداری از نوزادان می تواند جزئیات الگوهای حرکتی آنان را اندکی پس از تولد و نیز محرک هایی را که نوزادان به آنها پاسخ می دهند آشکار سازد. پژوهشگرانی که به مطالعه و مشاهده ی طبیعی رفتار می پردازند باید دوره آموزشی لازم را در این زمینه گذرانده باشند تا بتوانند از انعکاس سوگیرهای خود در گزارش ها پرهیز کنند.  


مطالعات همبستگی:
توصیف رفتار، اولین مرحله ی پیش بینی رفتار است. هرگاه اطلاعاتی که از طریق مطالعات زمینه یابی و مشاهدات طبیعی بدست آمده است، نشان داد که تغییرات یک خصیصه یا رفتار با تغییرات یک خصیصه یا رفتار دیگر همراه است. می گوئیم آن دو با یکدیگر همبستگی دارند.
پس می توان گفت همبستگی عبارت است از یک اندازه آماری برای نشان دادن ارتباطات بین دو چیز در واقع همبستگی نشان می دهد که دو امر چگونه به یکدیگر وابسته اند بطوری که با داشتن یکی ، آن دیگری را بتوان پیش بینی کرد. برای مثال وقتی می گوئیم بین هوش فرد و پیشرفت تحصیلی او همبستگی وجود دارد، یعنی با داشتن نمره ی هوش فرد می توانیم ، نمرات درسی او را پیش بینی کنیم.
ضریب همبستگی را در آمار با حرف r نشان می دهند و مقدار آن می تواند از 1- تا 1+ متغیر باشد، مقدار همبستگی بیش از صفر تا 1+ را همبستگی مثبت و کمتر از صفر را تا 1- همبستگی منفی می نامند. همبتسگی صفر نیز به معنی عدم همبستگی است . در همبستگی مثبت بین دو متغیر ارتباط مستقیم وجود دارد. یعنی با افزایش یکی دیگری افزایش و با کاهش یکی ،آن دیگری نیز کاهش می یابد.
در همبستگی منفی ارتباط بر عکس است. یعنی با افزایش یک متغیر، متغیر دیگر، کاهش می یابد و برعکس با کاهش یک متغیر آن دیگری افزایش می یابد. به طور مثال مطالعات نشان داده است که همبستگی منفی بین عزت نفس با افسردگی وجود دارد. و افرادی که نمره ی پایین تری در عزت نفس می آورند. افسردگی بیشتری از خود نشان می دهند.
برای نشان دادن همبستگی از یک نمودار استفاده می کنند. محور x (محورافقی) اندازه های یک متغیر و محور y‌(محور عمودی) اندازه های متغیر دیگر را نشان می دهد.

 مطالعات آزمایشی :
اصطلاح آزمایش غالباً زمانی بکار می رود که محقق یک یا چند متغیر (به عنوان متغیر مستقل) را به صورت اختیاری جدا و آنها را درستکاری می کند تا اثر این دستکاری را در متغیر دیگر ( به عنوان متغیر وابسته) مشاهده و اندازه گیری کند. متغیر به ویژه گی یا صفتی گفته می شود که مقدارهای گوناگون داشته باشد. برای مثال هدف آزمایش ممکن است کشف ارتباط بین دو متغیر خواب و استراحت، در طول شبانه روز روی یادگیری باشد. در این آزمایش دو متغیر خواب و استراحت متغیر مستقل بوده و می توانند درجات و مقدارهای مختلف داشته باشند. میزان عملکرد فرد، در تکالیفی که باید یادبگیرد، متغیر وابسته است. متغیر وابسته تقریباً همواره شاخصی از رفتار آزمودنی است.