پرسشنامه
پرسشنامه شامل دستهاي از پرسش هاست كه برطبق اصول خاصي تدوين گرديده است و به صورت كتبي يه افراد ارائه مي شود و پاسخگو بر اساس تشخيص را خود جواب ها رادر آن مي نويسد. هداطلاعات معين در مورد موصوعي مشخص است.ف از ارائه پرسشنامه هخذ بزرگ بودن گروه يا جامعه مورد مطالعه يكي از دلايل مهم براي استفاده از پرسش نامه است چه امكان مطالعه نمونه هاي بزرگ را فراهم مس آورد. كيفيت تنظيم پرسشنامه دربست آمدن اطلاعات صحيح و درست و قابل تعميم بسيار با اهميت است.
بر اساس نحوه اجراي پرسش نامه و نيز نوع سوالات آن مي توان آنرا به دستجات متفاوت تقسيم نمود.
- طبقه بندی بر اساس ماهيت پرسشنامه :
پرسشنامه باز: در اين نوع پرسشنامه با سوالات باز روبرو هستيم.در اينجا پاسخگو مي تواند بدون محدوديت هرپاسخي را كه مد نظرش باشد در مورد ان پرسش بنويسد و يا در آن زمينه توضيح دهد. در اينگونه سوالات ، اطلاعات دقيق تر، كامل تر و داراي ارزش بيشتر هستند ولي طبقه بندي و نتيجه گيري از آنها مشكل تر و له تجربه زياد نيازمند است.-
پرسشنامه بسته : پرسش هاي بسته در اين نوع پرسشنامه ارائه مي شود.براي هر پرسش تعدادي گزينه و پاسخ انتخاب شده است كه فرد پاسخ دهنده بايد يكي از آنها رابه عنوان پاسخ بگزيند.هريك از پاسخ ها به گونهاي تنظيم شده است كه در عين منطقي بودن براي ان سوال از پاسخ مربوط به ديگر سوالات مجزاست. دز ايجا پاسخ ها را مي توان به سرعت نوشت و تجزيه و تحليل و طبقه بندي پاسخ ها نيز ساده تر است اما اطلاعات به دقت و كاملي پرسش نامه باز نيست.
- طبقه بندي بر اساس نحوه اجرا
پرسشنامه همراه با مصاحبه : اين پرسشنامه همان مضاحبه انعطاف ناپذير است كه به صورت حضوري پرسشها از افراد پرسيده مي شود و پاسخ ها ا پرسشگر در برگه پرسشنامه وارد مي كند.
پرسشنامه خود ايفا : پرسشنامه در اختيار فرد يا گروه قرار مي گيرد و فرد به تنهائي و يا به صورت گروهي يه پرسش ا پاسخ مي دهند .
پرسشنامه پستي : پرسشنامه براي افراد از طريق پست ارسال مي شود . فرد پس از تگميل آنرا براي محقق عودت مي دهد.
پرسشنامه الكترونيك : در اين نوع از پرسشنامه كه به تازكي موارد استفاده از آن گسترش يافته است ، محقق با استفاده از شبكه هاي اطلاع رساني و اينترنت ، اقدام به ارسال پرسشنامه الكترونيك براي افراد مي كندو افراد پاسخ ها ا در همان پرسشنامه وارد و با پست الكترونيك براي محقق باز مي گردانند.در برحي موارد ممكن است افراد نسخه اي از پرسشنامه را چاپ گرده و بعد از پاسخگوئي به شكل پستي باز گردانند.
- نكات مهم در طراحي پرسشنامه
داشتن يك مقدمه رسا ، جذاب و واضح در ابتداي پرسشنامه
وجود پرسش هاي قابل فهم و خالي از ابهام
خودداري از پرسش هاي طولاني و وقت گيرو دوپهلو
خودداري از واژه ها و لغات نامانوس و نامفهوم
طراحي پرسشنامه زيباودوراز كلمات زشت و زننده و تا جاي ممكن دوستانه
محدود بودن پرسش هاي زمينه اي
قرار دادن پرسش هاي جساس و مهم در پايان پرسش نامه
هر سوال فقط به يك موضوع اختصاص داشته باشد
استفاده از پرسش هاي باز و بسته به همراه هم
قرار دادن تمام پاسخ هاي ممكن براي پرسش هاي بسته
مزاياي پرسشنامه
عدم نياز به شحص مصاحبه كننده ، بنابراين عدم تاثير وجود جنين شخصي
ساده و ارزان
سادگي طبقه بندي و تجزيه و تحليل
دقت يشتر پاسخ ها بواسطه محرمانه ماندن افراد
امكان تنجام مطالعات بزرگ
يکسان بودن شرايطردر زمان تكميل
معايب پرسشنامه
عدم قابليت استفاده براي بي سوادان
درك نكردن مفهوم سوال
امکان ارائه تصوير كاذب توسط فرد از خود
كاهش درصد پاسخ هاي رسيده در پرسشنامه پستی
در هنگام نوشتن پرسشنامه بايد دقت نمود تا ابتدا از پرسش هاي زمينه اي استفاده گرد و سپس به پرسش هائي كه در زمينه موضوع طراحي شده اند ، رسيد.
خصوصيات يك پرسش
اعتبار صوري : بدين مهنا كه صوال قادر به اندازه كيري موضوع مورد پرسش باشد.به تعبير ديگر مقياس اندازه گيري متغيرتحت مطالعه باشد.
انتظار دادن پاسخ : بايد سوال طوي طرح شود كه انتظار داشته باشيم پاسخگو ،جواب آنرا داند.
روشن و صريح : سوال بايد بدون ابهام باشد و تنها به يك مطلب اساره كند.
بي آزار : به مسائل خصوصي افراد وارد نشود مگر با اجازه قبلي خود آنها.
منصفانه: دلالت بر معنا و مفهوم خاصي ننماير و آزمدني را به موضع خاص نكشاند.